Posljedice napada na Gazu u političkom ponašanju Palestinaca na okupiranim područjima

1456237045 pdfs

Sažetak
Nova kriza i petedesetjednodnevna agresija na Gazu 2014. godine ne samo da predstavlja posebno osjetljiv momenat kad je riječ o oružanom otporu Palestinaca, već je imala itekakvog utjecaja i na profiliranje odnosa različitih država u regionu prema cionističkom režimu. U ovom tekstu nastoji se propitati utjecaj agresije na Gazu po identitet Palestinaca na prostorima okupiranim 1948. godine, te proanalizirati faze kroz koje je ta zajednica, sučeljena između palestinskog i izraelskog identiteta, prolazila u proteklom periodu. Kako bismo pružili odgovor na to pitanje, pokušalo se predstaviti osnovne značajke vjerskih, jezičkih i nacionalnih simbola koji učestvuju u kreiranju identiteta tog dijela palestinskog naroda te kroz to iščitati njihov odnos prema cionističkoj državi i njenim institucijama.
Ključne riječi: identitet, agresija na Gazu, Palestinci na okupiranim područjima, cionistički režim

Uvod
Nakon okupacije Palestine 1948. godine, unatoč maltretiranjima, ubistvima i pritiscima od strane različitih cionističkih skupina i organizacija te različitim ograničenjima koja im je cionistička država nametnula, jedan dio Palestinaca ostao je živjeti na tim područjima. Tako se postepeno, kroz proces formiranja izraelske države na okupiranim područjima, uobličila jedna palestinska društvena manjina, u političkom diskursu Izraela poznata kao izraelski Arapi. Otad do danas, oni žive u procjepu između dva identiteta: palestinskog i izraelskog. Tokom tog procesa, oni su od strane izraelskih zvaničnika stalno smatrani opasnošću po unutarnju sigurnost cionističkog režima, nastojalo ih se izolirati od društveno-političkih tokova i dati im status građana drugog reda u odnosu na tamošnje Židove; tako ih se pokušavalo otrgnuti od njihovog palestinskog identiteta, a istovremeno ih postaviti na marginu društvenog, političkog i ekonomskog života. Tako je njihov društveno-politički život bio obilježen osobitim krizama identiteta.
U tom pogledu izuzetno su značajne i različite posljedice posljednjih napada na Gazu, onih od 8. jula 2014. (poznatih i kao Pedesetjednodnevni rat). U ovom tekstu namjeravamo pokušati odgovoriti na pitanje kakve su posljedice po identitet Palestinaca na okupiranim područjima imali izraelski napadi na Gazu 2014. godine? Namjera nam je dokazati tezu da je to društvo, na svojim različitim nivoima, kroz demonstracije i skupove podrške narodu Gaze, praktično potvrdilo svoj palestinski identitet koliko god da im ga se na različite načine pokušavalo poljuljati. Govoreći o tome, nužno se nameće čitav niz pitanja:
-    Kakav je položaj i značaj Palestinaca na područjima okupiranim 1948. godine u izraelskom društvu?
-    Kroz kakve je mijene i izazove prolazio kolektivni identitet Palestinaca na tim područjima proteklih desetljeća?
-    Kakvo mjesto u tom procesu ima nedavna agresija na Gazu i na koji način je utjecala na Palestince na okupiranim područjima?
Kako bismo odgovorili na ova pitanja, prvo se valja ukratko osvrnuti na samu strukturu Palestinske zajednice na prostorima okupiranim 1948. te na njihov položaj u izraelskom društvu, odnosno istražiti kakav je općenito odnos tog dijela palestinskog naroda prema državnoj tvorevini u kojoj trenutno žive. Potom ćemo vidjeti kroz kakve mijene je prolazio njihov identitet i kako je na taj proces utjecala nedavna agresija na Gazu.

A – Teorijski okvir
Mogli bismo kazati da pod identitetom podrazumijevamo duhovnu „ličnu kartu“ koja obuhvata osobenosti, simbole, vrijednosti i ponašanja koji proizilaze iz vjerskih, rasnih i nacionalnih ishodišta. Identitet bi ustvari pružao odgovor na pitanje ko je neko, po čemu je određena osoba prepoznatljiva i specifična. Uostalom, riječ koja se u arapskom i perzijskom jeziku koristi kao ekvivalent terminu identitet jeste huviyyat, izvedena iz zamjenice hu, i mogli bismo je prevesti kao onstvo, a podrazumijeva suštinska i postojana svojstva stvari ili bića (Al-Masiri, 2011:9). Identitet se može razmatrati s različitih gledišta, naprimjer filozofskog, društvenog ili političkog, no čini se kako identitet, kada se dovede u vezu sa društvom, skupinom i političkim ponašanjem, dobiva novi smisao i tada ga je bolje razmatrati u okviru političke sociologije koja politički život objašnjava kroz društvena gibanja (Bashariyye, 1374:19).
Sljedstveno tome, moglo bi se kazati da identitet individue u društvu odnosno skupini stječe novi smisao. Društvene teorije kažu da je čovjek oduvijek sebe i druge posmatrao u okviru društvenih skupina poput roda, plemena ili nacije. Svjesnost pojedinaca o vlastitoj društvenoj grupi i njenim pozitivnim i negativnim vrijednostima, a u vezi s njihovom pripadnošću osobitoj grupi, naziva se društvenim identitetom (Oakes, 2001:35).
Kao članovi grupe, individue imaju brojne uloge u formiranju društvenog identiteta, tako da neki ovaj pojam vezuju za stav pojedinaca o samima sebi odnosno označavaju to kao samosvijest. Drugim riječima, samosvijest pojedinca na koju se ovdje misli bila bi njegova predodžba o fizičkoj i psihološkoj suštini te društvenoj strukturi zajednice kojoj pripada. Društveni identitet jeste onaj dio samosvijesti iz kojeg proizilazi pripadnost pojedinca jednoj ili više društvenih skupina i zbog kojeg on prihvata vrijednosti i norme te skupine (Esmaili, Ebrahimi, Shayeste, 1391:45).
Izgleda da identitet koji se formira u ljudskoj zajednici na temelju okupljanja ljudi ima važnu ulogu i funkciju u društvu te učestvuje u promjenama koje se tiču oblika i sadržaja ponašanja. Ono što ih, u tom smislu, međusobno razlikuje jesu vrste njihovog odnosa prema dominantnom diskursu u društvu. U vezi s tim možemo govoriti o nekoliko vrsta identiteta, poput legitimnog, odbrambenog i programskog (Ahmadi, 1383:263-264).
Uglavnom, nacionalizam i nacionalni identitet mogu se posmatrati sa dva stanovišta: prvo bi bilo političko, a drugo kulturno i historijsko. Ukoliko je riječ o političkom, onda postoji zajednička politička struktura koja definira taj identitet te potrebna politička sila. Kod druge vrste, pak, kultura, vjerovanje, vrijednosti, jezik, tradicija, mitologija, običaji i folklor čine glavne aspekte identiteta jednog naroda. Oni su proizvod dugih historijskih procesa koji su se odvijali na određenom prostoru i predstavljaju kulturno-historijske znakove jednog društva koje se odlikuje zajedničkim identitetom kad je riječ o unutarnjim simbolima poput porodice, vjere, privrede, jezika i slično. U vezi s njima, u tom društvu postoje zajedničke predodžbe i strukture, neka vrsta osobite bliskosti, podudarnosti, međusobne povezanosti i razumijevanja. Takav narod je, sasvim izvjesno, prolazio kroz historijske okolnosti u sklopu jedinstvenih političkih struktura, ni nije nužno da još uvijek posjeduje jedinstvene političke strukture i moguće je, da se u pogledu političke moći, nalazi u različitim okolnostima (Abul-Hasani, 1387:8). Drugim riječima, s obzirom na definiranje grupe i nacionalizma kao jednog ideološkog pokreta za ostvarenje i zaštitu samostalnosti, jedinstva i osobitog kolektivnog identiteta, pri čemu neki njegovi članovi teže ka stvaranju stvarne ili potencijalne nacije (Smith, 2010:9), tad se i ideologije koje proizilaze iz jedne velike rodovske ili narodnosne skupine može smatrati rađanjem jednog potencijalnog nacionalizma koji, u rascjepu između naroda i vlasti, iskustvo slobode djelovanja svodi na pojedinca. Dakle, politički identitet bio bi skup političkih i društvenih vrijednosti i načela koje zvanično prihvatamo kao vlastite odnosno kroz koje imamo osjećaj pripadnosti kolektivu (Cerutti, 2003:4).

B – Društveni položaj Palestinaca na okupiranim područjima
Iako ne postoje posve precizni podaci, prema statistikama koje nude institucije cionističkog režima, na prostorima Palestine koji su okupirani 1948. godine živjelo je početkom 2014.godine 1.694.000 (20,7%) Palestinaca i 6.135.000 Židova. Treba napomenuti da u ovu brojku zajedno ulaze palestinski muslimani i kršćani (jpost.com, 29/12/2014). Ova statistika pokazuje da Arapi čine oko četvrtine ukupnog stanovništva cionističke države, a ta činjenica čini analizu njihovog političkog i grupnog ponašanja dodatno značajnom. U suštini, društvo u cionističkoj državi dijeli se na dvije velike skupine: jednu čine Židovi, a drugu Arapi. Pritom, svakako, treba imati na umu da je među ukupnim stanovništvom tih prostora mnogo doseljenika koji međusobno nemaju nikakvih poveznica osim pripadnosti judaizmu, tako da unutar samog židovskog društva postoje duboki rascjepi. Kako kaže Dan Soen, bivši šef odsjeka za bihevioralne znanosti Univeziteta u Arielu, u izraelskom društvu danas postoji pet golemih rascjepa: nacionalni, rasni, onaj na relaciji religija-sekularizam, klasni rascjepi u društvu i političko-ideološki rascjep (Soen, 2003:98). Bitno je napomenuti da Soen rascjep između Židova i Arapa smatra dijelom nacionalne rascjepanosti, budući da je, prema njegovom uvjerenju, ovdje riječ o podjelama koje bi režim morao prevazici u svrhu uspostave jedinstvene izraelske nacije, dok je činjenica, ipak, da se ovdje radi o etničkim različitostima.
Treba imati na umu i to da je, prije okupacije 1948. godine, domicilno stanovništvo tih prostora označavano kao palestinski Arapi, bez obzira na to da li su po vjerskoj pripadnosti bili muslimani, kršćani ili židovi. Dakle, identitet na tim prostorima bio je prvenstveno arapski.
Kažimo i to da s obzirom kako se etnička država uglavnom smatra domom za jednu etničku skupinu (Maynes, 1993:17), neki, zbog nacionalne podvojenosti u izraelskom društvu (koje se uglavnom sastoji od Židova i Arapa), te zbog politike koja se vodi prema manjinama, takvu kvalifikaciju vežu za cionistički režim (Rohuna). Naime, palestinsko društvo, koje na tim područjima predstavlja manjinu preostalu nakon cijepanja zemlje, istovremeno nije u stanju ostvariti jedinstvo sa centralnom državom budući da je odbačeno i majorizirano od strane cionističkog režima. Ta manjinska skupina, tako, sada živi u tvorevini koja svoju nezavisnost izražava prvenstveno tako što sebe naziva državom židovskog naroda (mfa.gov.il, 14/5/1948). Prirodno je onda da se identitet Židova definira kroz njegovu različitost u odnosu na Palestince, jer upravo kategorija bivanja drugačijim čini jednu od osnovnih pretpostavki pri oblikovanju kolektivnog i nacionalnog identiteta (Oakes, 2001:3). Otud dolazi i šovinistički odnos većine prema manjini i manjak blagonaklonosti prema njoj, o čemu ćemo u nastavku kazati ponešto.
To bi, dakle, bili okviri koji predstavljaju trougao u kojem se oblikuje identitet Palestinaca na teritorijama okupiranim 1948. godine (Rohuna, 1997:15). Kraci tog trougla bile bi promjene koje su se desile i dešavaju se u regiji, zakoni, struktura i politika izraelskog režima te promjene unutar same te zajednice, a svaki od tih krakova opet bi se moglo svesti na skupinu specifičnih elemenata.

Shema 1 – faktori kojima su izloženi Palestinci na okupiranim područjima (ubaciti shemu u tekst)

Želimo li shvatiti spomenuti obrazac, treba znati da u njega, kao prvi krak trougla, ulazi čitav niz faktora poput arapskog nacionalizma, rivalstva među palestinskim frakcijama, iranske islamske revolucije, sukoba koji se dešavaju na Bliskom Istoku, a tome se može pridodati i promjene koje su se desile u Iraku, Egiptu i Turskoj. Tu su još, kao drugi krak trougla, pitanja poput situacije unutar samog židovskog korpusa, procesi demokratizacije, mjere sigurnosti, zanemarivanje ili marginalizacija Arapa u zakonima koje donosi cionistička država te sama struktura i politika izraelskog režima. Kad je riječ o promjenama unutar skupine, u obzir treba uzeti faktore poput društveno-ekonomske situacije, obrazovanja i političke kulture.
Svakako, palestinsko društvo o kojem govorimo uživa i određena prava, recimo biračko pravo, tako da čak postoje i arapske političke stranke koje se obraćaju prvenstveno ovom dijelu društva, no budući da država funkcionira na nizu cionističkih stavova i zakona, arapski poslanici u Knesetu nemaju naročitog utjecaja na donošenje zakona. Dovoljno je, uostalom, pogledati koliko je njihovih inicijativa uopće usvojeno od strane Kneseta, pa će biti jasno i kolika je njihova praktična politička moć odnosno koliko su u stanju unaprijediti položaj svoje zajednice (Saleh, 2014:60). Sve nam to govori da njihova egzistencija unutar izraelskog sistema ima ograničen i strogo kontroliran karakter, omogućeno im je da učestvuju u rješavanju pitanja koja se tiču unutarnjih odnosa njihove zajednice, no nemaju naročitu ulogu kad je riječ o usmjeravanju glavnih društvenih tokova. Donja shema, uostalom, jasno ilustrira njihov društveni položaj.

Shema 2 – Opća struktura stanovništva na okupiranim područjima (ubaciti shemu u tekst)

Napomenimo da su na ovoj shemi odvojeno predstavljeni muslimani, kršćani i Druzi kao manjinske zajednice, iako oni zajedno čine Palestince koji žive na teritorijama okupiranim 1948. godine. Kako je iz sheme vidljivo, oni se nalaze na najnižem mjestu društvene ljestvice, pri čemu valja naglasiti da je situacija Druza i kršćana ponešto bolja u odnosu na muslimane. Takav status neminovno se odražava i na njihovu ekonomsku situaciju, pa je i sam ekonomski život tog društva prošao kroz više faza, koje bismo mogli označiti i ovako:
1 – Period između 1948. i 1966. godine; u tom razdoblju Arapi su još predstavljali relativnu većinu na ovim prostorima i bili su skoncentrirani u tri regije: Džalil (Galileju), „Trougao“ (prostor koji podrazumijeva centralna područja Palestine) i Naqab, a ova podjela napravljena je tako da je za cilj imala spriječiti međusobnu povezanost Arapa, što je za posljedicu imalo i zastoj u njihovom ekonomskom razvoju;
2 – Period između 1967. i 1974. godine; u ovom kratkom razdoblju cionistički režim učinio je sve da Palestince dovede u neizdržive uvjete i natjera ih na napuštanje teritorija, pri čemu se prvenstveno namjeravalo stvoriti ekonomski krajnje lošu situaciju. Ipak, za razliku od onoga na što je cionistički režim računao, pokazalo se da su Arapi postali mnogo odlučniji da ne prodaju svoje posjede, tako da nije preostalo drugo nego konfiskovati arapsku zemlju kako bi se mogla graditi nova doseljenička naselja. Arapi se u ovom periodu počinju zapošljavati kao radna snaga, tako da se njihova ekonomska situacija donekle popravlja;
3 – Period od 1976. godine naovamo; ovaj period obilježen je porastom samosvijesti kod Arapa, tako da su 30. marta 1976. održane i svepalestinske demonstracije protiv konfiskacije zemljišta, što je datum koji se od tada obilježava kao „Dan zemlje“ (pulpit.alwatanvoice.com 19/05/2005). Ono što karakterizira ovaj period jeste činjenica da se Arapi na okupiranim područjima tada otvoreno suprotstavljaju izarelskom režimu umjesto dotadašnjeg mirnog prihvatanja svoje ekonomske podređenosti, organizirano traže svoja prava, a priroritetom smatraju vraćanje oduzetih im zemljišta. Riječ je o pokretu kojeg se može smatrati uvodom u prvu Intifadu 1982. godine.
Uz sve to, faktor koji osobito otežava ekonomsku situaciju Palestinaca na okupiranim područjima jeste otežano zapošljavanje, loša radna mjesta i slabe zarade. Tako, naprimjer, kao rezultat rasističke politike u cionističkom društvu, Palestinci uglavnom obavljaju najteže fizičke poslove, pa su, prema statistici, od 62 osobe koje su poginule na radnom mjestu ili umrle usljed neodgovarajućih uvjeta rada, skoro svi bili Palestinci (arab48com  21/09/2014). Također, primanja Palestinaca su minimalna i u tom pogledu postoji specifična vrsa rasizma koji bismo mogli označiti kao „rasizam u prihodima“. Takve nesnošljive ekonomske uvjete cionistički režim koristi kako bi prislio Palestince na selidbu u potrazi za zaradom. Prema podacima koje je objavio izraelski državni Centar za društvena istraživanja, prosječna zarada arapskog radnika je za 34% posto manja od prosječne plaće u Izraelu. Napomenimo da prosječna mjesečna plaća iznosi 9.000 šejkela (oko 2.200 dolara), pri čemu je, shodno spomenutom istraživanju, zarada Židova sa Zapada za 42% viša od prosjeka, dok je zarada Židova sa istoka za 9% manja od prosječne plaćem što ukazuje i na klasnu podvojenost unutar samog izraelskog društva (arab48com 30/01/2014).
Pored toga, ono što dodatno otežava položaj Palestinaca na okupiranim područjima odnosno u cionističkom društvu jeste situacija u pogledu školstva i obrazovanja kao osobiti primjer diskriminacije. To posebno važi kad je riječ o visokom obrazovanju, jer su arapski studenti izloženi specifičnim oblicima diskriminacije ukoliko žele studirati na nekom od izraelskih državnih univerziteta. Tako su 2010. godine Arapi činili tek 11,5% studenata na visokoškolskim institucijama, a upis im je otežan zahvaljujući politici koja se ravna prema rasnim kriterijima. Valja napomenuti i to da visokoškolske institucije imaju blisku saradnju sa izraelskom vojskom, čime se, po prirodi stvari, odbija palestinsku omladinu od studija na istima (Yara Al-Sa'di, 2011:16). Pritom treba uzeti u obzir da je prosjek ocjena židovske djece na maturskom ispitu redovno izrazito viši u odnos na arapsku djecu (što je opet rezultat diskriminatorskih testova), čime se Palestincima automatski otežava upis na fakultete (Bokra.net 8/9/2013).
Uzmemo li u obzir sve naprijed kazano, jasno je da palestinska zajednica na okupiranim područjima živi u uvjetima političkih i ekonomskih ograničenja, da se nalazi u strogo kontroliranom položaju i da cionistička država provodi diskriminacijsku politiku na različitim poljima društvenog života.

C – Odnos Palestinaca na okupiranim teritorijama prema cionističkoj državi
Kada govorimo o Palestincima na područjima okupiranim 1948. godine, valja svakako imati na umu da se njihova situiranost kao glavnog faktora rascjepa u cionističkom društvu odražava na njihovo unutarnje funkcioniranje, iz čega proizilazi i njihova unutarnja stranačka i frakcijska podijeljenost. Otud onda proizilazi i njihov odnos prema samima sebi i osjećaj neke vrste ovisnosti prema izraelskom režimu. Palestinci na okupiranim teritorijama sami sebe uglavnom doživljavaju i definiraju kao Palestince. Shodno istraživanjima i statističkim pokazateljima, odnos Palestinaca na okupiranim teritorijama prema izraelskoj državi i vlasti prolazio je kroz različite mijene i faze. Tako se, naprimjer, Palestincima izjašnjava 27% pripadnika ove manjinske skupine 1996. godine, a već 2000. ih je 80%, 2001. ih je 33%, 2008. 24%, a 2012. 27% (Mazie, 2006., 78-79). Kako se iz ove statistike vidi, 2000. godina predstavlja vrhunac etničkog palestinskog identiteta na okupiranim područjima, no neke ankete obavljane u periodu od 2012. godine do danas govore o tome da snaži osjećaj pripadnosti izraelskoj državi (jpost.com 20/03/2014), što je rezultat relativnog uspjeha režima da, različitim metodama, razbije odbojnost prema toj vrsti identiteta.
S obzirom na takve oscilacije u stavovima Palestinaca na okupiranim područjima, moglo bi se ukazati na različite faze u pogledu njihovog političkog identiteta i bivanja Palestincima odnosno Izraelcima. Naprimjer, shodno jednoj klasifikaciji (Me'yari, 2008: 41-50), te faze može se izraziti kroz tri osnovne: period od 1948. godine do Junskog rata 1967., period između 1967. i 1993. godine, i period od 1993. godine naovamo. U prvoj fazi, kod Palestinaca na okupiranim područjima preovladava osjećaj razočarenja i otrgnutosti od svoje matice. Izraelski identitet u ovom periodu počinje se nametati kroz njihovo učešće na izborima za Kneset, na koje Palestinci opet izlaze prvenstveno želeći popraviti svoju ekonomsku situaciju. Ipak, oni pritom ne zanemaruju svoj arapski i palestinski identitet i očekuju da će uslijediti promjene u samom arapskom svijetu. U drugoj fazi, dakle u periodu između 1967. i 1993. godine, niz faktora – poput sve veće okupacije zemljišta od strane Židova, okončanja vojne diktature 1966., porasta broja zaposlenih i studenata, osnivanja lokalnih organizacija poput Komiteta arapskih studenata i Komiteta za pitanja Arapa u Izraelu – utjecali su na snaženje palestinskog identiteta u toj zajednici. U posljednjoj fazi, dakle onoj od 1993. godine naovamo, ankete pokazuju da je nakon dogovora iz Osla došlo do izrazitog porasta osjećaja izraelskog identiteta među Palestincima na okupiranim područjima, pri čemu opet nije nestalo njihovog palestinskog identiteta. Ustvari, nakon sporazuma iz Osla postalo je nekako očito da su palestinski lideri digli ruke od ovog dijela svog naroda, što je stvorilo osjećaj beznađa i prepuštenosti samima sebi, a što se onda izrazilo i kroz naglo slabljenje osjećaja pripadnosti palestinskom nacionalnom korpusu. No, u vrijeme druge Intifade osjećaj palestinskog identiteta odjednom naglo snaži. Očito je, dakle, da ove oscilacije itekako ovise o političkoj situaciji, odnosima u okruženju, vojnim dejstvima i slično. Tako, iz svega kazanog možemo izvesti nekoliko zaključaka: prvo, cionistički režim nije se postavio tako da bi mogao steći naklonost ove manjine i integrirati ju u jedinstvenu naciju; drugo, osjećaj identiteta kod pripadnika ove skupine u dobroj mjeri ovisi o aktuelnim uvjetima i okolnostima; u vrijeme vojnih djejstava, drastično slabi osjećaj vezanosti za Izrael kod pripadnika ove skupine, pa je, vođen tom činjenicom, Avigdor Lieberman, lider stranke Yisrael Beiteinu (Izrael naša kuća) tražio u martu 2009. da se od Palestinaca na okupiranim područjima počne uzimati zvanične izjave lojalnosti Izraelu (aljazeera.net 01/03/2009).
Svakako, oporbeni stav palestinske zajednice prema cionističkoj vlasti treba čitati kao posljedicu neprijateljskog odnosa izraelskog režima prema njima. Otvorena borba protiv islama, palestinskog nacionalnog osjećaja i arapskog jezika primjer su faktora te vrste. Politika koja je usmjerena ka prisilnom iseljavanju Palestinaca i programi koji za cilj imaju otimačinu zemljišta u vlasništvu Palestinaca (primjer toga jeste nedavni projekat koji podrazumijeva iseljavanja beduina iz pustinjskog područja Naqaba i njihovo preseljenje u druge krajeve), donošenje zakona koji omogućavaju ekspropiraciju palestinskih posjeda, rušenje džamija ili njihovo pretvaranje u objekte sa drugačijom funkcijom, skrnavljenje i uništavanje mezarja, sve su to potezi čija je svrha oslabiti ili posve poništiti postojanje Arapa i islama na tim prostorima. Tu spada i zatiranje arapsko-islamskog naslijeđa iz mamelučkog i osmanskog perioda u razorenim selima ili pod izgovorom obavljanja arheoloških istraživanja (Mutani, 2011:87). Otud je jasno da su oscilacije u ponašanju Palestinaca na okupiranim područjima prvenstveno rezultat neprijateljskog odnosa cionističkog režima prema njima.

D – Posljedice agresije na Gazu po pitanje palestinskog identiteta
I pored toga što je, u odnosu na ranije periode i ratove, primjetno smanjenje vojnih i političkih uspjeha cionističkog režima, naročito nakon tridesetrodnevnog rata u Libanu, ovaj režim je nasilno, i kroz posvemašnju vojnu brutalnost, ipak uspio proširiti svoje teritorije. Koliko god da su Palestinci na teritorijama okupiranim 1948. godine izloženi specifičnom obliku agresije od strane izraelskog društva i cionističke države i nalaze se u posve diskriminirajućem položaju, s jedne, a s druge strane su odsječeni od svoje palestinske i arapske matice, oni ipak nisu mogli ostati nijemi na stradanja svojih sunarodnjaka na područjima okupiranim 1967. godine, pa su svoje stavove izrazili kroz proteste i demonstracije povodom izraelske pedesetjednodnevne agresije na područje Gaze. Stoga ćemo se osvrnuti na reakcije Palestinaca sa teritorija okupiranih 1948. godine na agresiju na Gazu te posljedicama te agresije po njihov osjećaj palestinskog identiteta.

1 – Djelovanje Palestinaca na okupiranim područjima tokom agresije na Gazu
Općenito, djelovanje Palestinaca s područja okupiranih 1948. godine tokom agresije na Gazu svodi se na političko-pravne poteze, praktične poteze i propagandno-kulturno djelovanje.
Političko-pravni potezi Palestinaca s okupiranih područja izrazili su se kroz organiziranje protestnih povorki i demonstracija te javne istupe i izražavanje političkih stavova od strane nekih uglednih pripadnika ove zajednice. Naprimjer, Hunin Zuabi, arapski poslanik u Knesetu ispred Demokratske stranke nacionalnog jedinstva, priveden je od strane policije zbog svog učešća u narodnim protestima protiv agresije na Gazu, pri čemu je narušen i njegov imunitet kao poslanika u Knesetu, a na šest mjeseci mu je zabranjeno prisustvo parlamentarnim sjednicama. Takvo što predstavlja presedan u dosadašnjoj političkoj historiji Izraela (arabs48com 29/07/2014). Desilo se i nekoliko spontanih prosvjednih okupljanja,a  organizirani su i skupovi podrške narodu Gaze od strane nekoliko arapskih političkih partija te organizirano prikupljanje humanitarne pomoći. Tokom protestnih okupljanja izvikivane su parole koje pozivaju na jedinstvo Palestinaca i osuđuju agresiju na Gazu, a zanimljiv je i sadržaj nekih tom prilikom održanih govora (railayoum.com 02/08/2014). Sve ovo rezultat je promjena  u pogledu definiranja vlastitog kolektivnog identiteta od strane te zajednice.
Praktični potezi Palestinaca s okupiranih područja provedeni su prvenstveno od strane omladine. U znak podrške narodu Gaze i kao izraz protesta zbog ubista 17-godišnjeg Palestinca Muhammeda Ebu Hadira od strane mještana jednog kibuca, mladi ljudi izašli su na prosvjede u više gradova, pri čemu je došlo do intervencije policije i hapšenja jednog dijela protestanata. Odnos izraelskih sigurnosnih službi prema palestinskoj omladini na područjima okupiranima 1948. godine svakako je zasebna tema (arabs48com 18/08/2014).
Kulturno-propagandni potezi podrazumijevaju prisustvo prosvjedima i obraćanja istaknutih ličnosti iz javnog i vjerskog života Palestinaca s područja okupiranih 1948. godine, pri čemu treba istaknuti istupe šejha Raida Salaha, prvaka islamskog pokreta na okupiranim područjima, te reakcije i stavove medija Palestinaca s okupiranih područja i njihova izvještavanja o dešavanjima u Gazi koja su sadržavala osudu cionističke agresije. Palestinci s područja okupiranih 1948. godine također su organizirali nesebično prikupljanje finansijske i humanitarne pomoći za svoje sunarodnjake u Gazi (alwatanvoice.com 21/08/2014).
2 – Posljedice agresije na Gazu po Palestince na područjima okupiranim 1948.
Agresija na Gazu donijela je niz izravnih negativnih posljedica i po Palestince na okupiranim teritorijama, te ćemo se ukratko osvrnuti na one najznačajnije.
A – Snaženje rasizma; jedna od posljedica agresije na Gazu bila je dodatno snaženje ionako izraženog rasističkog odnosa prema Palestincima na okupiranim područjima. U praksi, takvo što se ogleda kroz odnos prema Palestincima na njihovim radnim mjestima, diskriminaciju od strane većinskog stanovništva, pojačan policijski nadzor, diskriminaciju u javnom saobraćaju i slično. Zanimljivo je, recimo, da cionistički režim dopušta vozačima autobusa da na osnovu vlastite procjene prihvataju putnike ili da ih, poput kakvih policijskih isljednika, ispituju o razlozima putovanja i slično. Palestinci s okupiranih područja opetovano upozoravaju i na krajnje surov odnos policije prema mirnim arapskim prosvjednicima (arabs48com  30/09/2014). Duboka podijeljenost ogleda se i u stavovima dvije zajednice o zajedničkom životu. Tako anketa provedena 2014 godine pokazuje da se 75% Židova i 65% Arapa strogo protive mješovitim brakovima. Štaviše, 67% Židova pritom takvo što smatra potencijalnom opasnošću po samu državu (arabs48com 22/08/2014). Zanimljivo je da ankete pokazuju kako je, uprkos svemu, stupanj tolerancije kod Palestinaca veći nego kod Židova.
B – Narušavanje ekonomske situacije; Kao rezultat protesta Palestinaca na okupiranim područjima protiv agresije na Gazu, lider stranke Yisrael Beiteinu Avdigor Lieberman tražio je zatvaranje arapskih trgovina, pa je, kao rezultat takvog zahtjeva, zatvoren bazar Vadi an-Nasnas, najstarije arapsko trgovište u Haifi, a usljed ovakve propagande znatno je opao broj židovskih mušterija. Sve to u situaciji kad je u gradovima poput Haife, Ake i Nasire upravo bavljenje trgovinom glavni izvor prihoda za veliku većinu Palestinaca (aawsat.com 30/08/2014). Iako stopa siromaštva među Palestincima na prostorima okupiranim 1948. godine iznosi čak 50%, ovakve sankcije učinit će da u arapskim sredinama i gradićima orijentiranim prvenstveno na trgovinsko-uslužne djelatnosti ta stopa poraste i do 90%, a suvišno je i govoriti kakve posljedice proizilaze iz toga.
C – Porast suprotstavljenosti režimu; jedna od posljedica agresije na Gazu jeste i sve veća suprotstavljenost arapskih političkih stranaka cionističkom režimu, naročito nakon diskriminatarskog odnosa čak i prema arapskim članovima Kneseta. Pokušaj da se posve ograniči parlamentarno djelovanje Palestinaca izazvao je pravu buru protesta od strane arapskih političkih partija. Hanin Zuabi je u svojoj osudi cionističkog režima otišao tako daleko da je ponašanje izraelske vojske uporedio sa djelovanjem ISIL-a i kazao kako je IDF ista vrsta zločinaca (akhbarak.net 20/10/2014).
D – Porast solidarnosti; projekt iseljavanja arapskih beduina nastanjenih u pustinjskim područjima Naqba doveo je do porasta njihove solidarnosti sa narodom Gaze i svojim sunarodnicima nastanjenim u urbanim područjima na okupiranim teritorijama. Pritom, svakako, ne treba smetnuti s uma da između Palestinaca na okupiranim prostorima i Palestinaca u Gazi postoje i rodbinske veze koje dodatno snaže osjećaj povezanosti i solidarnosti (pls48net 28/08/2014).
E – Smanjenje budžeta namijenjenog Arapima; koliko god da je budžet koji cionistička država predviđa za pitanja Arapa Palestine ionako ništavan i izdavaja se samo usljed političkih pritisaka, sada se upravo od tog novca uzima kako bi se finansiralo povećane troškove ratne kampanje u Gazi. U vezi s tim, radnici arapskih obrazovnih institucija i javno su očitovali svoju zabrinutost (alwatanvoice.com 21/08/2014). Brzo nadomjestiti štete koje je to smanjenje budžeta izazvalo predstavlja izuzetno tešku zadaću.

Zaključak
Kao što se može vidjeti, identitet Palestinaca na područjima okupiranim 1948. godine prolazio je kroz različite faze i mijene, na što su utjecali i unutrašnji faktori poput odnosa sa židovskim stanovnštvom, ali i odnosa sa Palestincima na teritorijama okupiranim 1967. godine. U svakom slučaju, nivo povjerenja u izraelsku državu i njene institucije je izuzetno nizak. Da je tako jasno potvrđuju i ankete provedene tokom i nakon posljednje agresije na područje Gaze.
Nakon dogovora iz Osla došlo je do izrazitog porasta osjećaja izraelskog identiteta među Palestincima na okupiranim područjima, pri čemu opet nije nestalo njihovog palestinskog identiteta. Ustvari, nakon sporazuma iz Osla postalo je nekako očito da su palestinski lideri digli ruke od ovog dijela svog naroda, što je stvorilo osjećaj beznađa i prepuštenosti samima sebi, a što se onda izrazilo i kroz naglo slabljenje osjećaja pripadnosti palestinskom nacionalnom korpusu. No, u vrijeme druge Intifade osjećaj palestinskog identiteta odjednom naglo snaži. Očito je, dakle, da ove oscilacije itekako ovise o političkoj situaciji, odnosima u okruženju, vojnim djejstvima i slično. Tako, iz svega kazanog možemo izvesti nekoliko zaključaka: prvo, cionistički režim nije se postavio tako da bi mogao steći naklonost ove manjine i integrirati ju u jedinstvenu naciju; drugo, osjećaj identiteta kod pripadnika ove skupine u dobroj mjeri ovisi o aktuelnim uvjetima i okolnostima.
Opčenito gledano, kao rezultat svih previranja, ova područja pretvaraju se u prostor ozbiljnog suprotstavljanja cionističkom režimu, i koliko god da tamošnji narod, posebno kad je riječ o Palestincima na područjima okupiranim 1948. godine, živi pod osobitim političkim i ekonomskim ograničenjima, neuspjeh izraelske agresije na Gazu mogao bi djelovati na palestinski pokret, kako onaj na Zapadnoj obali i Gazi tako i na njegov ogranak na prostorima okupiranim 1948. godine, kao iskra koja će upaliti plamen nove Intifade.

Literatura i izvori
Literatura na perzijskom jeziku:
ابوالحسنی، سید علی(زمستان 1387)، مؤلفه‌های هویت ملی با رویکردی علمی‌پژوهشی، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 38، شماره 4، صفحات 22-1.
- احمدی، حمید(1383)، ایران: هویت، ملیت و قومیت، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
اسماعیلی علی، ابراهیمی‌بهمن و شایسته سیاوش (1391)، روان‌شناسی اجتماعی، تهران: انتشارات شلاک.
- افتخاری، اصغر (1380)، جامعه‌شناسی سیاسی اسراییل، تهران: مرکز پژوهش‌های علمی ‌و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
Literatura na arapskom jeziku:
المسیری، عبدالوهاب (2011)، من هو الیهودی، قاهرة: دارالشروق.
- متانی، عبدالرزاق (2011)، طمس آثار العربیة و الإسلامیة فی: إبراهیم أبوجابر و آخرون، الداخل الفلسطینی و یهودیة الدولة، بیروت: مرکز الزیتونة للدراسات و الاستشارات.
- صالح، محسن (2014)، الأحزاب العربیة فی فلسطین المحتلة 1948، لبنان: مرکز الزیتونة للدراسات و الإستشارات.
- میعاری، محمود (2008)، تطور هویة الفلسطینیین على جانبی"الخط الأخضر"، مجلة الدراسات الفلسطینیة المجلد 19، العدد 75
Literatura na engleskom jeziku:
Cerutti, Furio (2003),  Thesis Eleven , Number 72, February 2003,26–45. SAGE Publications (London, Thousand Oaks, CA and New Delhi).
Huddy,Leonie (2013) , „From Group Identity to Political Cohesion and Commitment“, NY: Stony Brook University.
Huddy, L. (2003) , "Group Identity and Political Cohesion.” In Sears, D. O., Huddy, L., & Jervis, R. (Eds.) Oxford Handbook of Political Psychology. New York: Oxford University Press (pp. 511-558).
Oakes, Leigh (2001), „Language and National Identity“: Comparing France and Sweden.USA, Philadelphia: john Benjamin publishing compony.
Smith, Anthony D. (2010), „Nationalism“, 2th Edition, UK Cambridge: Polity Press.
Smith , Rogers M. (2003), Identities, Interests, and the Futureof Political Science, Symposium, „Two Paths to a Science of Politics“, June 2004 , Vol. 2, No. 2 pp. 301-312.
Woolf , Stuart (2003), „Nationalism in Europe: From 1815 to the Present“, London: Routledge , 48-60.
Soen, Dan (2003), A Binational Sosciety: „The Jewish- Arab Cleavage and Tolerance Education in the State of Israel, in: The Israeli Palestinians an Arab Minority in the Jewish State“, Ed. Alexander Bligh (2003) London: Frank Cass.

Save